Nieuws

Nieuws over de Aarde: 20-september 2010

Noorzee en tsunami's

UTRECHT - Aardbevingen, tsunami’s en zelfs vulkaanuitbarstingen door klimaatverandering? Het is misschien minder bizar dan het klinkt. Verdwijnende ijsmassa’s vormen de voornaamste schakel tussen klimaat en geologie. 
 
Klimaatverandering uit zich niet alleen in de atmosfeer en de oceanen, het beïnvloedt ook de aardkorst, zegt een internationale groep vulkanologen, seismologen, glaciologen, klimatologen en fysisch geografen. Die kunnen het weten, zullen we maar zeggen.

“De hele Aarde is een interactief systeem. Klimaatverandering is net zozeer van invloed op de aardkorst”, zegt Bill McGuire van het Londense University College, tijdens een speciale conferentie over de relatie tussen klimaat en geologische natuurrampen.


Bodembewegingen

“Binnen de politieke gemeenschap is bijna iedereen volkomen onbewust van enige geologische aspecten van klimaatverandering”, aldus McGuire. Maar kijkend naar het verleden bestaat het verband weldegelijk. Zo leiden fluctuaties in gletsjers en ijskappen tot opheffingen en dalingen van de bodem tot duizenden kilometers van het ijs vandaan, inclusief aardbevingen.

“Als het ijs verloren gaat springt de aardkorst weer omhoog, met aardbevingen en tsunami’s tot gevolg”, zegt McGuire.

Vulkanen

David Pyle van de Universiteit van Oxford voegt daar aan toe dat kleine veranderingen in de massa van het aardoppervlak vulkanische activiteit in het algemeen kunnen beïnvloeden, niet alleen op de plek waar ijsmassa’s verdwijnen.

Klimaat en vulkanisme kennen een wisselwerking, zegt Pyle. Vulkanen kunnen grote hoeveelheden as, zwavel, CO2 en water in de hoge atmosfeer brengen.


Versterkend effect

"Op korte termijn zorgt de schaduw van het as voor een afkoeling, die enkele jaren kan duren. Maar als uitbarstingen te snel opeenvolgen is het effect omgekeerd: de extra broeikasgassen gaan dan juist zorgen voor versterking van de opwarming", zegt de Amerikaanse vulkanoloog Peter Ward.

Asdeeltjes blijven doorgaans niet langer dan een jaar in de atmosfeer, CO2 daarentegen gemiddeld 100 jaar.

“Voorafgaand aan de mens werd de meest abrupte klimaatverandering ingezet door vulkanen, nu heeft de mens die rol overgenomen. Begrijpen waarom en hoe vulkanen dit deden zal ons helpen om te weten wat te doen”, aldus Ward.


Hypotetisch

Sprekers tijdens de conferentie waren voorzichtig om aan te geven dat veel bevindingen een hoog hypothetisch gehalte hadden, maar stelden daarnaast dat ‘bewijs zich opstapelt’ dat de wereld zich moet voorbereiden op ‘grootschalige schokken’.

Tony Song van NASA waarschuwt voor de grote kracht voor recentelijk ontdekte ‘glaciale aardbevingen’, waarin ijsmassa's naar beneden storten als reusachtige landverschuivingen.

"Uit onze experimenten blijkt dat glaciale aardbevingen veel grotere tsunami’s kunnen genereren dan onderzeese aardbevingen van dezelfde kracht", zegt Song.


Tsunami’s

Deze zouden zowel langs de kusten van Antarctica als van Groenland kunnen staan. “Verschillende bewoonde gebieden op hoge breedtegraden, zoals Chili, Nieuw-Zeeland en de Canadese oostkust lopen risico”, aldus Song.

Ook de Nederlandse kust zou door een tsunami getroffen kunnen worden, wanneer een grote massa ijs aan de oostrand van Groenland in zee glijdt. De ondiepe bodem van de Noordzee zal dan echter wel een groot deel van de kracht absorberen - dorpen langs de Schotse en Ierse kust lopen groter gevaar, net als de Noorse fjordenkust.


Oceaanbodem

Tot slot noemen de wetenschappers ook de toegenomen kans op ‘methaanboeren’, afkomstig van de oceaanbodem.

Het krachtige broeikasgas kan in grote hoeveelheden vrijkomen als de opwarming de oceaanbodem heeft bereikt en de daar aanwezige gashydraten doet ‘smelten’. Dit kan klimaatverandering in theorie nog verder versterken. Bron ANP

 

Nieuws over de aarde: 20-september 2010

Mens trok eerder naar Europa

AMSTERDAM – De vondst van werktuigen uit het stenen tijdperk in Azië wijst er op dat de eerste mensen het Afrikaanse continent veel eerder verlieten dan tot nu toe werd aangenomen. Dat beweren Britse wetenschappers.
 De eerste uittocht van de Homo sapiens uit Afrika vond waarschijnlijk 80.000 jaar geleden plaats en misschien zelfs eerder. Dat suggereren stenen werktuigen die zijn gevonden in India en op het Arabisch schiereiland.

Tot nu toe gingen wetenschappers er vanuit dat de eerste mensen het Afrikaanse continent ongeveer 60.000 jaar geleden pas verlieten.

Speerpunten

Wetenschappers van de Universiteit van Oxford hebben de nieuwe theorie gepresenteerd op het British Science Festival in Birmingham, zo meldt BBC News. “Ik geloof dat verschillende populaties al uit Afrika trokken in de periode tussen 120.000 en 70.000 jaar geleden”, aldus hoofdonderzoeker Michael Petraglia.

De onderzoekers hebben stenen werktuigen gevonden tot een grootte van ongeveer 10 centimeter in diepe grondlagen op honderden kilometers afstand van Afrika. Het gaat voornamelijk om speerpunten en primitieve messen.

De instrumenten zijn gedateerd aan de hand van omliggend vulkanisch materiaal, waaronder asresten die afkomstig zijn van een uitbarsting van de vulkaan de Toba die 74.000 jaar geleden plaatsvond.


Omgeving

De oermensen konden volgens de wetenschappers gemakkelijk migreren door de natuurlijke omgeving. “In de periode waar we nu over praten was de omgeving in deze gebieden erg gastvrij”, verklaart Petraglia. “Waar nu woestijnen zijn, lagen destijds meren en rivieren. Ook was er een overvloed aan planten en dieren.”

Het onderzoek van de Britse wetenschappers werpt een nieuw licht op de historie van de mens in Afrika. Op basis van genetische bevolkingsonderzoeken nemen veel wetenschappers aan dat de eerste mensen pas 60.000 jaar geleden uit Afrika vertrokken.


Betrouwbaar

Dergelijke onderzoeken zijn echter niet geheel betrouwbaar, zo beweren de Britse wetenschappers. De populaties die Afrika als eerste verlieten, zijn mogelijk al in een vroeg stadium uitgestorven, zodat hun genetische sporen niet terug te vinden zijn in de huidige bevolking.